Recent Posts

Polskie smart city

Polskie smart city

Inteligentne? Istnieje wiele definicji smart city jednak dla każdego interesariusza, w zależności od pełnionej roli, termin ten oznacza coś nieco innego. Polityk, urbanista, architekt, ekolog, przedsiębiorca, naukowiec, inżynier, czy mieszkaniec spojrzy na to określenie z własnej perspektywy. Ogólnie można powiedzieć, iż ludzie w prawdziwym inteligentnym mieście mają 

Powódź

Powódź

„Woda jest spójnikiem pomiędzy sztucznym tworem zurbanizowanego krajobrazu a magią dzikiej przyrody” Wezbranie vs powódź Bez wątpienia istotną rolę w kształtowaniu i budowaniu tkanki miejskiej mają zjawiska nieprzewidywalne, które znacznie wpływają na przebieg procesu rozbudowy i późniejszy kształt miasta. Do wspomnianych zdarzeń z pewnością można 

Bezpieczeństwo ekologiczne

Bezpieczeństwo ekologiczne

Znaczenie

Nie ulega wątpliwości, iż ryzyko ekologiczne pociąga za sobą szereg ekonomicznych, społecznych oraz środowiskowych następstw. Ma również niebagatelną rolę w zakresie bezpieczeństwa ekologicznego, a co za tym idzie obronności państwa, czy regionu. Co więcej, znajduje swoje zastosowanie w prawodawstwie, a także polityce wewnętrznej oraz stosunkach międzynarodowych. Ponadto wpływa na każdy z trzech sektorów gospodarki oraz kształtuje zrównoważony rozwój, który jest fundamentem przetrwania środowiska naturalnego, a co za tym idzie, kolejnych pokoleń. Jednak kluczowym obszarem, w którym to bezpieczeństwo ekologiczne ma największe znaczenie jest właśnie społeczność oraz wpływ na zdrowie psychiczne i fizyczne każdego człowieka. Nadrzędnym celem jest tutaj uchwycenie oraz uświadomienie priorytetu bezpieczeństwa ekologicznego w całokształcie realizacji polityki bezpieczeństwa państwa, regionu, czy miasta. Bezpieczeństwa ekologicznego rozumianego jako uzyskanie statusu odporności (według niektórych źródeł elastyczności) wobec zagrożeń.

Definicja bezpieczeństwa ekologicznego ulegała wielu transformacjom w ciągu ostatnich dziesięcioleci względem nastepujących przemian w systemie i rozumieniu samego pojęcia bezpieczeństwa. Można je klasyfikować i analizować według różnych kryteriów: źródeł zagrożeń, podziału terytorialnego, skali negatywnych skutków, sposobów i środków zapewnienia bezpieczeństwa, szkodliwej dla środowiska działalności człowieka.

Uniwersalną wykładnią, wydaje się definicja bezpieczeństwa ekologicznego traktująca je jako trwały i ciągły proces zmierzający do osiągnięcia pożądanego stanu ekologicznego, zabezpieczający spokojną i zdrową egzystencję wszystkich elementów ekosystemu, przy użyciu różnych środków zgodnych z zasadami współżycia wewnętrznego państwa i społeczności międzynarodowych. Zaletą takiego ujęcia zagadnienia jest jego istota sprowadzona do wąsko pojmowanej konstruktywnej ochrony środowiska (jego ekosystemów) i dążeń prowadzących do unikania wszelkich zagrożeń.

Bezpieczeństwo ekologiczne to również zbiór działań, stanów i procesów, które bezpośrednio lub pośrednio nie prowadzą do poważnego uszkodzenia (lub zagrożenia wystąpienia takich szkód) dla środowiska naturalnego, człowieka lub ludzkości w ogóle; działania i wydarzenia, które zapewniają równowagę ekologiczną na Ziemi i w każdym z regionów na poziomie, do którego ludzkość fizycznie, społeczno-gospodarczo, technologicznie i politycznie jest gotowa sięadaptować.

Obiektem bezpieczeństwa ekologicznego są prawa, materialne i duchowe potrzeby jednostki, zasoby naturalne i środowisko naturalne. Natomiast przedmiotem bezpieczeństwa ekologicznego jest człowiek, społeczeństwo, biosfera i państwo.

Chodzi o bezpieczeństwo człowieka w procesach: interakcji ze środowiskiem naturalnym, z substancjami niebezpiecznymi (radioaktywnymi, chemicznymi, toksycznymi itd.), stosowania destrukcyjnych i niebezpiecznych technologii i procesów, wdrażania różnych oddziaływań na środowisko, ale również z niekontrolowanymi przez człowieka procesami jak podstawowe siły natury.

Bezpieczeństwo ekologiczne koresponduje z innymi formami bezpieczeństwa, gdyż jest ono elementem bezpieczeństwa narodowego, a także bezsprzecznie jest kategorią społeczną, a dalej stosunków społecznych. Obszar bezpieczeństwa ekologicznego dotyczy zatem między innymi podstawowych praw człowieka, edukacji dla bezpieczeństwa czy też zarządzania kryzysowego.

Realizacja

Bezpieczeństwo ekologiczne realizowane jest w następujących obszarach:

  • przeciwdziałanie zanieczyszczeniom środowiska;
  • racjonalne kształtowanie i gospodarowanie zasobami środowiska;
  • funkcja konserwacyjna;
  • ustalanie limitów wprowadzanych do środowiska poszczególnych rodzajów zanieczyszczeń;
  • określanie w przepisach prawa ochrony środowiska tzw. parametrów jakości poszczególnych jego zasobów – są to tzw. standardy jakości środowiska czyli standardy imisyjne;
  • restytucja czyli przywracanie elementów środowiska do stanu właściwego.

Zróżnicowane aktywności podejmowane są na wszystkich szczeblach administracji publicznej – zarówno organy stanowiących jak i wykonawczych.

Zadania własne i zlecone określone są we właściwych ustawach dla poszczególnych szczebli, a więc w ustawie o: samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim.

Co więcej, zadania publiczne z zakresu ochrony środowiska wykonywany są zarówno przez organy wyspecjalizowane, jaki organy administracji ogólnej.

Przez wzgląd na skomplikowanie kategorii prawnej oraz interdyscyplinarność bezpieczeństwa ekologicznego mamy tutaj do czynienia z pojęciem polityki a więc pewnego kompleksu działań publicznych realizowanych przez władze, które zmierzają do określonego, pożądanego z punktu widzenia bezpieczeństwa celu. Polityka ta ma za zadanie zapewnić rozwój i porządek publiczny w kontekście bezpieczeństwa ekologicznego. Przeplatają się nam więc tutaj prawa i obowiązki zarówno władz publicznych jak i obywateli. 

Źródła: 

  • Olga W., R. Klepka, R. Kopeć (red.), Vademecum Bezpieczeństwa, Wydawnictwo LIBRON – Filip Lohner, Kraków, 2018.
  • Sala K., Kowalska K., Nowak P., Bezpieczeństwo ekologiczne, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków, 2019.
  • Trzcińska D., Kierzkowska S. J., Bezpieczeństwo ekologiczne w realizacji zadań publicznych, Difin, Warszawa, 2020.
  • Urbanek A., Zbroszczyk D. (red.), Wybrane problemy bezpieczeństwa: ekologiczny, personalny i społeczno-kulturowy kontekst bezpieczeństwa, Wydawnictwo Społeczno- Prawne, Słupsk 2016.
  • Kronenberg J., Bergier T., Wyzwania Zrównoważonego Rozwoju w Polsce, Fundacja Sendzimira, Kraków, 2010.
  • Denczew S., Infrastruktura komunalna i jej zarządzanie w sytuacjach kryzysowych. Podręcznik dla studentów I i II stopnia studiów na kierunkach inżynierii bezpieczeństwa pożarowego i cywilnego. Część I i II, Szkoła Główna Służby Pożarniczej, Warszawa, 2016, s.23.
  • Pietraś M., Bezpieczeństwo ekologiczne w Europie: studium politologiczne, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, 2000.
  • Strus D., Polityka ekologiczna Polski po akcesji do Unii Europejskiej, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa 2016.
  • Kubiak M., Lipińska-Rzeszutek M., Współczesne bezpieczeństwo ekologiczne, Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, Warszawa-Siedlce, 2017.
  • Bergier T., Kronenberg J., (red.), Wyzwania zrównoważonego rozwoju w Polsce, Fundacja Sendzimira, Kraków, 2010.
  • Jarmoszko S., Barszczewski W., Bezpieczeństwo społeczne w sytuacjach krytycznych, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach, Siedlce, 2017.

Błękitno-zielona infrastruktura

Błękitno-zielona infrastruktura

Relacja miasto – woda Przyglądając się podejściu człowieka do problemu wody, można zauważyć trzy główne okresy – czas respektu, czas podboju oraz czas powrotu. Pierwszy z nich – czas respektu charakteryzował się wielkim szacunkiem do wód opadowych oraz obawą przed niszczycielską mocą żywiołu wody. Drugi okres to faza podboju umiejscowiona w 

Zjawisko zagrożenia

Zjawisko zagrożenia

Rozważając zagadnienia związane z miejską odpornością konieczne jest rozłożenie na czynniki pierwsze niektórych kluczowych terminów, do których to z pewnością należy pojęcie zagrożenia. Specjaliści z różnych dziedzin w różnoraki sposób interpretują oraz prezentują definicję tego zjawiska. Przyglądając się ich analizom można jednak wskazać pewne cechy 

Miejska odporność

Miejska odporność

Tkanka miejska

Priorytetowym przeznaczeniem struktury każdego miasta jest zapewnienie wielofunkcjonalnej przestrzeni, w której egzystuje człowiek. Niezaprzeczalnie wszystkie poprzednie pokolenia odcisnęły na niej piętno swojego poziomu rozwoju, kreując tym samym jej aktualny obraz.

„Miasta – największe materialne pomniki ludzkiej cywilizacji” określane są w nomenklaturze urbanistycznej pod wieloma kątami rozpatrywania jako skoncentrowane na pewnym obszarze miejsce o specyficznej fizjonomii, która odzwierciedla odrębny typ krajobrazu.

Cechą charakterystyczną obszaru miejskiego jest zatem pewnego rodzaju swoista spójność, która jak określa Marshall Berman tworzy „zbiorową nieśmiertelność” –

„(…) Miasto to wyraz dążenia do swego rodzaju zbiorowej nieśmiertelności – umieramy, lecz

z nadzieją, że kształty i konstrukcje naszego miasta będą żyły dalej. (…)”.

Analizując te słowa łatwo można dojść do wniosku, iż jako społeczność winniśmy dążyć do nieprzemijalności wypracowanego dorobku oraz zapewnić bezpieczeństwo rozwoju przyszłym pokoleniom, co jest możliwe do wykonania jedynie w przypadku uzyskania właściwego stopnia odporności. Odporności na zagrożenia ze strony natury, ale również tych generowanych przez działalność człowieka.

W obliczu wyzwań

Przez wzgląd na tendencje osadnictwa rodzimej ludności na obszarze tkanek miejskich, tytułowa odporność najczęściej jest odnoszona właśnie do miast. Co więcej, trend ten jest zauważany również globalnie, nie oznacza to jednak, iż pozostałe typy jak strefy podmiejskie czy powierzchnie wiejskie nie powinny zostać kształtowane w zgodzie z prezentowaną koncepcją, która to pierwotnie utworzyła się na fundamencie wyzwań kolejnych etapów urbanizacji.

Aktualnie mamy do czynienia z zagadnieniem miasta podwyższonego ryzyka, które to stawia czoło zakłóceniom stabilności w tak złożonym systemie, jakim jest tkanka miejska o nieuregulowanym statusie.

Aby utrzymać równowagę cyklicznie wprowadza się w życie odpowiednie, nastawione na dany cel, trendy organizacji infrastruktury oraz życia miejskiego. Bieżące procesy ekologiczne, polityczne oraz ekonomiczne wymuszają niejako mechanizmy prewencji oraz interwencji wobec narastających wyzwań.

Wychodząc naprzeciw współczesnym problemom wyróżnia się modele współpracy w obszarach metropolitalnych i aglomeracjach oraz koncepcje oparte na ideach – miasta zrównoważone, sprawne, odporne, spójne, zwarte, czy smart.

W procesie decyzyjnym na każdym etapie należy zatem uwzględnić specyfikę polskich obszarów zurbanizowanych oraz odpowiednio skoordynować głosy interesariuszy wraz z dostępnym instrumentarium w myśl holistycznej wizji miejskiej odporności na nadciągające zagrożenia.

Miasto odporne – czyli jakie?

Koncepcja miasta odpornego powstała na kanwie wyspecjalizowanych i już mocno ugruntowanych aksjomatów teorii i praktyki zarządzania taką miejską jak na przykład rozwój trwały i zrównoważony.

Miasto odporne (resilent city) to termin odwołujący się do struktur elastycznych oraz zdolnych do przetrwania w przypadku nagłych zdarzeń ekstremalnych. Natomiast odporność rozumiana jest jako wytrzymałość wobec negatywnych zdarzeń oraz umiejętność odbudowy po kryzysie ma umożliwiać rozwiązywanie problemów w sposób gwarantujący długookresowy rozwój.

Niebagatelne znaczenie w realizacji projektu miasta odpornego ma odpowiednia, wielopoziomowa strategia interwencji oraz prewencji, gdyż w myśl idei miasto traktuje się nie tylko jako system naczyń połączonych, ale również wspólne dobro, o które ze szczególną dbałością należy troszczyć się na wszystkich poziomach jego funkcjonowania.

Miasto odporne stoi na straży zachowania funkcji, struktur, systemów i tożsamości, co jest nieodłącznym elementem istoty utrzymania bezpieczeństwa w kontekście wyróżnika stabilności.

Tytułowa odporność najczęściej kojarzona jest z ekstremalnymi warunkami klimatycznymi, jednak w rzeczywistości winna być odnoszona również do innych zagrożeń jak między innymi kryzysy polityczno-gospodarcze, czy uchodźcze, a także pandemie chorób, terroryzm oraz cyberataki.

Jednostki miejskie promują zrównoważony rozwój oraz rozróżniają cztery obszary napędzające wspomnianą cechę odporności. Zalicza się do nich gospodarkę, zarządzanie, społeczeństwo oraz środowisko. Konieczne jest, aby każda tkanka miejska wypracowała indywidualny przepis na kreację własnej odporności, jednak winna ona być zgodna z krajową wizją rozwoju i utrzymania bezpieczeństwa.

Źródła:

Bergier T., Kowalewska A., Błękitno-zielona infrastruktura dla łagodzenia zmian klimatu – katalog techniczny, Fundacja Sendzimira, Kraków 2019.

Burszta J., Miasta podwyższonego ryzyka, „Magazyn Miasta” 2016, nr 1(13).

Coyle S., Sustainable and Resilient Communities: A Comprehensive Action Plan for Towns, Cities, and Regions, John Wiley & Sons, Inc., Hoboken, New Jersey 2011.

Ćwięk H., Zagrożenia bezpieczeństwa ekologicznego. Wybrane problemy, [w:] Bezpieczeństwo ekologiczne, red. K. Sala, K. Kowalska, P. Nowak, Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków 2019.

Lewis S. L., Maslin M. A., The Human Planet. How We Created the Anthropocene, Pelican, Yale University Press, London 2018.

P. Saternus, Leksykon Urbanistyki i Planowania Przestrzennego, BEL Studio Sp. z o.o.,Warszawa 2013, s.264.

Wantuch-Matla D., Przestrzeń publiczna 2.0. Miasto u progu XXI wieku, Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2016.

Marshall Berman, Falling [w:] M. Beaumont, G. Dart, Restless Cities [w:] W. Graham, Miasta wyśnione. Siedem wizji urbanistycznych, które kształtują nasz świat, Karakter, Kraków 2016, s.97.

Resilient Cities Network, What is urban resilience? – https://resilientcitiesnetwork.org/what-is-resilience/

Grzelak K., Resilient cities – miasta przyszłości? Mają być ekologiczne i odporne na kryzysy – https://www.national-geographic.pl/artykul/resilient-city-miasta-przyszlosci-maja-byc-odporne-na-kryzysy-i-ekologiczne

Resilient cities – https://www.oecd.org/cfe/regionaldevelopment/resilient-cities.htm

Komisja Wspólnot Europejskich, Biała Księga „Adaptacja do zmian klimatu: europejskie ramy działania”, Bruksela 2009 – http://44mpa.pl/biala-ksiega/

Witam!

Witam!

Z wielką przyjemnością przedstawiam oraz oddaję do dyspozycji stronę internetową będąca medium przekazu treści tworzonych przez (już wkrótce) grono specjalistów z branży oraz dyscyplin powiązanych z naukami o bezpieczeństwie. Wierzę, że stanie się ona platformą konstruktywnej dyskusji, współpracy, a przede wszystkim inspiracją do krytycznego myślenia